Vodovodni sistem ''STUDENA''

  • studena
  • „Golemo vrelo" je karstno vrelo, koje se nalazi iznad sela Donja Studena, na severo-zapadnim padinama Mosora;
  • eksploatacija ovog izvorišta počinje 1962.godine;
  • izdašnost vrela, kao ukupna količina vode svih izvora, u pojedinim dobima godine, varira od 240 do preko 400 l/s;
  • na vodozahvatu su izrgrađene tri posebne kaptažne građevine iz kojih se cevovodima voda usmerava ka sabirnoj komori sa šikanama, u kojoj se vrši hlorisanje vode.

''Golemo vrelo'' nalazi se iznad sela Donja Studena na severozapadnim padinama Mosora (kota 985 mnm). Od Niša je udaljeno oko 17 km. Pojavljuje se na nadmorskoj visini 400 mnm.

''Golemo vrelo'' je karsno vrelo, izvorište razbijenog tipa.

Najvažniji sedimenti, koji izgrađuju sabirnu oblast vrela su crveni peščari, koji zajedno sa karbonskim sedimentima čine podlogu krečnjačkoj masi. Karbonski sedimenti predstavljeni su škriljanim glinama i orgilošistima.

Blagodareći tektonskoj polomljenosti krečnjaka oni su u višim partijama znatno karstifikovani pa prema tome i jako propustljivi za vodu. Donje dolomitične partije krečnjaka i dolomiti manje su karstifikovani naročito u zoni izvora i ispod nje.

Iznad sela D. Studena na najnižem delu kontakta između krečnjaka odnosno dolomita i crvenih peščara pojavljuje se vrelo u vidu razbijenog izvora, gde imamo veći broj vodenih mlazeva. Voda izbija iz brojnih pukotina različitih dimenzija. Njihova širina je na pojedinim mestima od nekoliko santimetara do 0,5 m. Kroz ovakve pukotine kreće se karsna voda i stvara izvore kojih ima ukupno 14. Visinska razlika od najnižeg do najvišeg izvora iznosi 10 m. Najveća vodena masa kreće se gravitaciono odozgo naniže iz širokih krečnjačkih pukotina.

Kroz krečnjačke pukotine podzemna voda se lako kreće dok je kretanje vode kroz crvene glince i peščare praktično onemogućeno usled raspadanja glinaca i stvaranja gline koja popunjava pore.

Izdašnost vrela (ukupna količina vode svih izvora ) u pojedinim dobima godine varira od 240 l/s do preko 400 l/s. Srednja godišnja izdašnost iznosi 327 l/s. period smanjenja izdašnosti je veoma dug a kriva kolebanja veoma blaga što ukazuje na dobru retenzionu moć krečnjačke mase kroz koju se voda kreće.

Kriva kolebanja izdašnosti ukazuje na relativno male oscilacije izdašnosti vrela, što je dosta redak slučaj kada su u pitanju karsna vrela.

Vrelo se hrani vodom iz prostrane ali uzane krečnjačke zone. Krečnjaci su u svojim višim delovima znatno karstifikovani a u dubljim delovima gde je teren izgrađen od dolomita i dolomitskih krečnjaka karstifikacija je daleko manja. Iz tih razloga poniranje atmosferske vode u krečnjačku masu je intenzivno, voda se brzo spušta u dubinu i hrani karsnu izdan, zatim nastavlja više manje horizontalno kretanje prema zoni isticanja.

  • 01 izvor studena
  • 02 izvor studena
  • 03 izvor studena
  • 04 izvor studena
  • 05 izvor studena

Simple Image Gallery Extended

Vodovod sutra

vodovod-sutra

Povećanje kapaciteta industrijskih postrojenja i povećanje broja stanovnika prouzrokuje neprekidni trend povećanja potreba za pitkom vodom. Niš je u stalnoj borbi da se niški vodovodni sistem – NIVOS zaštiti, modernizuje, rekonstruiše, kao i efikasno, ekonomično i stručno iskoristi a ujedno dogradi i proširi novim kapacitetima i vodovodnim objektima.

Čitaj dalje: Vodovod sutra

Vodovod nekad

vodovod-nekad

U I veku naše ere NAIS je snabdevan vodom iz obližnje Kameničke reke, na čijem je izvorištu (''Devojačno ždrelo'') bila urađena kaptaža. Odatle do grada (oko 8 km) vodio je aquaeductus, sagrađen u obliku masivnog zida (debljine oko 1.65 m), kroz čiju su unutrašnjost bile sprovedene keramičke cevi.

Čitaj dalje: Vodovod nekad